BỊ VU KHỐNG, LÀM NHỤC NGOÀI ĐỜI THỰC, TRÊN MẠNG XÃ HỘI NÊN LÀM GÌ?

Internet, thiết bị công nghệ thông tin hay cuộc cách mạng 4.0 mang lại sự phát triển vượt bậc cho xã hội loài người. Giờ đây, chỉ cần một cú click chuột, một nút share bạn có thể truy cập hay phát tán các nguồn thông tin cho hàng triệu người biết. Vậy có bao giờ bạn đặt câu hỏi, liệu một ngày nào đó, khi thấy các thông tin không đúng về bản thân mình bị hàng ngàn người chia sẻ và bình luận bằng những lời lẽ tiêu cực thì bạn nên và sẽ làm gì để bảo vệ bản thân?

I. Trước tiên, chúng ta cần phân biệt thế nào là vu khống và thế nào làm nhục người khác. Căn cứ theo quy định tại Điều 155 và Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015 (BLHS), thì hiểu một cách đơn giản thì:

1.Vu khống nghĩa là:

(i) bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác;

(ii) bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền.

2. Làm nhục người khác nghĩa là xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác. Ví dụ như chửi bới, thoá mạ, dùng từ ngữ, lời lẽ xúc phạm…

Mặc dù mục đích cuối cùng của 2 hành vi là cùng mục đích xúc phạm đến nhân phẩm, danh dự của người bị hại, nhưng tính chất là hoàn toàn khác nhau, nếu vu khống là nói 1 điều không đúng thì làm nhục lại là hành vi chửi bới người bị hại.

3. Vấn đề đặt ra là để xác định một cá nhân có phải chịu trách nhiệm hình sự đối với hai tội danh này là một điều không dễ dàng, bởi vì:

(i) Thứ nhất, ở tội vu khống, làm sao để chứng minh được người có hành vi vu khống biết rõ những điều mà họ đang nói, lan truyền là sai sự thật.

(ii) Trong khi đó, ở tội làm nhục người khác, thì hành vi phạm tội theo quy định của BLHS 2015, phải có hậu quả là xúc phạm nghiêm trọng. Vậy như thế nào là xúc phạm nghiêm trọng? Người có hành vi xúc phạm người khác nhưng họ không cảm thấy nghiêm trọng trong khi người bị xúc phạm cảm thấy rất nghiêm trọng thì sẽ xử lý như thế nào? Pháp luật hiện hành chưa có hướng dẫn cụ thể trong trường hợp này.

4. Tuy nhiên, dù trong bất kỳ tình huống nào, chúng ta cần phải nhận thức rõ ràng rằng:

(i) Danh dự, nhân phẩm, uy tính của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. (Khoản 1 Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015).

(ii) Trong trường hợp nếu xác định được người có hành vi vu khống hoặc làm nhục thì chúng ta cần thu thập đầy đủ các chứng cứ và gửi đến cơ quan điều tra, bởi vì, theo quy định tại Khoản 1 Điều 155 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 thì đối với các tội danh ở Điều 155 và 156 BLHS, chỉ được khởi tố theo yêu cầu của bị hại.

(iii) Ngoài chế tài hình sự mà người phạm tội phải chịu, người bị hại còn có quyền được yêu cầu bồi thường về trách nhiệm dân sự do hành vi vu khống hoặc làm nhục của người phạm tội gây ra.

II. Vậy nếu bị vu khống, làm nhục trên internet thì như thế nào?

Dù bị vu khống, làm nhục ở ngoài đời thực hay ở trên internet thì hành vi cũng phải đầy đủ các yêu tố để cấu thành tội phạm như đã phân tích ở trên. Tuy nhiên, bên cạnh chế tài hình sự, pháp luật cũng có một chế tài hiệu quả, để xử phạt các hành vi trên (nếu không đủ yếu tố cấu thành tội phạm) là chế tài xử phạt vi phạm hành chính. Trong đó,

  1. Nếu một người có hành vi vu không, làm nhục người khác ở trên mạng xã hội, cụ thể: Cung cấp, trao đổi, truyền đưa hoặc lưu trữ, sử dụng thông tin số nhằm đe dọa, quấy rối, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. (Điểm g Khoản 3 Điều 102 Nghị định 15/2020/NĐ-CP).
  2. Nếu một người có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác thì sẽ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng. (Điểm a khoản 1 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP).
  3. Nếu phát hiện hành vi nêu tại mục 1 và mục 2 đang xâm hại trực tiếp đến quyền và lợi ích của mình, cá nhân có thể thu thập chứng cứ và báo cho Cơ quan công an gần nhất (Điểm b khoản 4 Điều 116 Nghị định 15/2020).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *